Κρυψορχία στα παιδιά
Η κρυψορχία είναι η κατάσταση κατά την οποία ο ένας ή και οι δύο όρχεις δεν βρίσκονται στη φυσιολογική τους θέση μέσα στο όσχεο. Πρόκειται για μια συχνή συγγενή πάθηση στα αγόρια.
Σε αρκετές περιπτώσεις ο όρχις κατεβαίνει μόνος του μέχρι την ηλικία των 6 μηνών. Αν αυτό δεν συμβεί, συνήθως απαιτείται χειρουργική αντιμετώπιση.
Η διάγνωση γίνεται κατά κύριο λόγο με την κλινική εξέταση και η ιδανική ηλικία για την επέμβαση είναι μεταξύ 6 και 18 μηνών.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς
- Η κρυψορχία είναι μια συχνή πάθηση στα αγόρια κατά την γέννηση
- Σε αρκετές περιπτώσεις ο όρχις κατεβαίνει στο όσχεο μέχρι την ηλικία των 6 μηνών
- Αν δεν κατέβει, συνήθως απαιτείται χειρουργική επέμβαση
- Η επέμβαση είναι ασφαλής και γίνεται σε μικρή ηλικία
Πως δημιουργείται η κρυψορχία
Η φυσιολογική θέση των όρχεων είναι μέσα στο όσχεο.
Κατά την εμβρυϊκή ζωή, οι όρχεις σχηματίζονται μέσα στην κοιλιά και στη συνέχεια κατεβαίνουν προς το όσχεο μέσω του βουβωνικού πόρου. Η κάθοδος αυτή ολοκληρώνεται φυσιολογικά πριν τη γέννηση.
Σε ορισμένα αγόρια όμως, για λόγους που δεν είναι πάντα σαφείς, ο όρχις δεν ολοκληρώνει τη διαδρομή του και παραμένει σε κάποιο σημείο της πορείας του ή εκτός αυτής (έκτοπος όρχις).
Σπανιότερα, μπορεί να μην έχει αναπτυχθεί καθόλου ή να έχει υποστεί καταστροφή κατά την εμβρυϊκή ζωή (ανορχία). Όλες αυτές οι καταστάσεις περιγράφονται με τον όρο κρυψορχία, όταν δηλαδή ο όρχις δεν μπορεί να ψηλαφηθεί μέσα στο όσχεο μετά τη γέννηση.
Πόσο συχνή είναι;
Τα αγοράκια που γεννιούνται με κρυψορχία αντιστοιχούν περίπου στο 5% των γεννήσεων σε αγόρια. Με την συμπλήρωση των 6 μηνών ζωής στο 80% περίπου ο όρχις θα κατέβει στο όσχεο. Το υπόλοιπο ποσοστό είναι που θα χρειαστεί χειρουργική αντιμετώπιση για να τοποθετηθεί ο όρχις στην θέση του. Αυτό φυσικά αν έχει διαπιστωθεί ότι ο όρχις δεν λείπει εντελώς.
Ένας γονέας που είχε ο ίδιος κρυψορχία, εμφανίζει αυξημένες πιθανότητες να αποκτήσει αγόρια με κρυψορχία επίσης (4-5%). Εάν ένα αγοράκι γεννηθεί με κρυψορχία, ένα πιθανό μελλοντικό αδερφάκι του εμφανίζει αυξημένη πιθανότητα να έχει κρυψορχία (6%).
.
Προβλήματα που δημιουργεί
Οι όρχεις έχουν διπλή λειτουργία για τον ανθρώπινο οργανισμό. Παράγουν τις ανδρικές ορμόνες βοηθώντας έτσι στην διαμόρφωση των χαρακτηριστικών του φύλου και την ανάπτυξη της σεξουαλικής λειτουργίας,και παράγουν το σπέρμα. Για τους όρχεις που έχουν υποστεί την διαδικασία κρυψορχίας φαίνεται ότι κυρίως βλάπτεται η λειτουργία που έχει σχέση με την παραγωγή σπέρματος.
Έτσι ακόμα και αν διορθώσουμε έγκαιρα την κρυψορχία, προκύπτει από την έρευνα που γίνεται στον τομέα αυτό, ότι κάποια ζημιά έχει ήδη γίνει. Τα ποσοστά των ανδρών που είναι ικανοί για τεκνοποίηση και είχαν κρυψορχία που διορθώθηκε έγκαιρα είναι κατά τι χαμηλότερα από αυτά των ανδρών που δεν είχαν κρυψορχία, αλλά σαφώς ανώτερα από τους άνδρες εκείνους όπου η κρυψορχία δεν αντιμετωπίστηκε έγκαιρα.
Επίσης οι όρχεις που δεν έχουν κατέβει κανονικά, έχουν ένα μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν σε πιο μεγάλη ηλικία κάποια κακοήθεια. Με την επέμβαση δεν μειώνεται αυτό το ποσοστό. Τοποθετώντας όμως τον όρχι μέσα στο όσχεο γίνεται ευκολότερο να έχουμε πιο έγκαιρη διάγνωση μιας πιθανής κακοήθειας.
Κάποιες φορές μπορεί να συνυπάρχει με υποσπαδία.
Πως διαγιγνώσκεται
Η διάγνωση της κρυψορχίας είναι κατά βάση κλινική. Εάν ο γιατρός δεν μπορεί να ψηλαφίσει τον όρχι μέσα στο όσχεο τότε μιλάμε για κρυψορχία. Η σωστή κλινική εξέταση είναι αυτή που θα θέσει την διάγνωση
Το υπερηχογράφημα δεν μπορεί να θέσει την διάγνωση της κρυψορχίας και αυτό γιατί την στιγμή που γίνεται η εξέταση μπορεί ο όρχις να έχει τραβηχτεί προς τα πάνω από τον κρεμαστήρα μυ και έτσι να έχουμε εσφαλμένη διάγνωση από το υπερηχογράφημα σαν πιθανή κρυψορχία.
Αντίθετα το υπερηχογράφημα είναι μια ιδιαίτερα χρήσιμη μη επεμβατική μέθοδος για να εντοπιστεί ένας όρχις ο οποίος δεν ψηλαφάται. Επίσης μπορεί να μας δώσει χρήσιμες πληροφορίες ακόμα και για τον όρχι που μπορούμε να ψηλαφίσουμε, σε ότι αφορά στο μέγεθος του και στην δομή του. Άρα είναι μια εξέταση που χρησιμοποιείται επικουρικά για να συμπληρώσει την διάγνωση που έχει ήδη τεθεί με την απλή ψηλάφηση.
Πως αντιμετωπίζεται
Η θεραπεία της κρυψορχίας είναι χειρουργική. Εάν έχουμε είτε ψηλαφίσει τον όρχι στην βουβωνική χώρα είτε τον έχουμε εντοπίσει με το υπερηχογράφημα μέσα στην κοιλιά τότε πρέπει να επέμβουμε χειρουργικά. Μπορούμε σήμερα, στις περισσότερες περιπτώσεις αν όχι σε όλες, με χειρουργικές τεχνικές να τοποθετήσουμε τον όρχι εκεί που θα έπρεπε να είναι.
Εάν δεν μπορούμε να τον εντοπίσουμε προεγχειρητικά, τότε η καλύτερη μέθοδος είναι να τον αναζητήσουμε με λαπαροσκόπηση και ανάλογα με τα ευρήματα να προχωρήσουμε την επέμβαση.
.
Πότε γίνεται η επέμβαση
Η θεραπεία της κρυψορχίας είναι χειρουργική. Εάν έχουμε είτε ψηλαφίσει τον όρχι στην βουβωνική χώρα είτε τον έχουμε εντοπίσει με το υπερηχογράφημα μέσα στην κοιλιά τότε πρέπει να επέμβουμε χειρουργικά. Μπορούμε σήμερα, στις περισσότερες περιπτώσεις αν όχι σε όλες, με χειρουργικές τεχνικές να τοποθετήσουμε τον όρχι εκεί που θα έπρεπε να είναι.
Εάν δεν μπορούμε να τον εντοπίσουμε προεγχειρητικά, τότε η καλύτερη μέθοδος είναι να τον αναζητήσουμε με λαπαροσκόπηση και ανάλογα με τα ευρήματα να προχωρήσουμε την επέμβαση.
.
Τι επέμβαση γίνεται
Η χειρουργική αποκατάσταση της κρυψορχίας γίνεται με την επέμβαση της ορχεοπηξίας.
Η επιλογή της τεχνικής εξαρτάται από τη θέση του όρχεως:
• Όταν ο όρχις είναι ψηλαφητός, η επέμβαση γίνεται συνήθως με ανοιχτή προσπέλαση μέσω μιας μικρής τομής στη βουβωνική χώρα και μιας δεύτερης στο όσχεο.
• Όταν ο όρχις δεν ψηλαφάται και βρίσκεται μέσα στην κοιλιά, χρησιμοποιείται λαπαροσκοπική προσπέλαση, η οποία επιτρέπει τον εντοπισμό και την καθήλωση του όρχεως με ελάχιστα επεμβατικό τρόπο.
Μετά την επέμβαση – ανάρρωση και φροντίδα
Μετά την επέμβαση, το παιδί συνήθως επιστρέφει στο σπίτι την ίδια ή την επόμενη ημέρα.
Η μετεγχειρητική πορεία είναι κατά κανόνα ομαλή και τα παιδιά επανέρχονται γρήγορα στις καθημερινές τους δραστηριότητες.
Οι γονείς θα πρέπει να προσέξουν:
• την καλή υγιεινή της περιοχής
• την αποφυγή έντονης δραστηριότητας για λίγες ημέρες
• την παρακολούθηση για τυχόν σημεία φλεγμονής (ερυθρότητα, οίδημα, πόνος)
Ο θεράπων ιατρός θα δώσει συγκεκριμένες οδηγίες για την φροντίδα και την επανεξέταση.
Συμπέρασμα
Η κρυψορχία είναι μια συχνή συγγενής πάθηση στα αγόρια, η οποία στις περισσότερες περιπτώσεις αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με έγκαιρη διάγνωση και σωστή χειρουργική αποκατάσταση.
Η έγκαιρη αντιμετώπιση, συνήθως μέσα στους πρώτους 6 έως 18 μήνες ζωής, συμβάλλει στην καλύτερη λειτουργία του όρχεως και μειώνει τον κίνδυνο μελλοντικών επιπλοκών.
Η σωστή ενημέρωση των γονέων και η συνεργασία με τον παιδοχειρουργό αποτελούν βασικά στοιχεία για την ομαλή πορεία και την επιτυχή αντιμετώπιση της πάθησης.
Ο ρόλος της ορμονικής θεραπείας
Η χορήγηση ορμονών δεν φαίνεται να έχει κάποιο ιδιαίτερο ρόλο στην αντιμετώπιση της πραγματικής κρυψορχίας.
Το 2007 δημιουργήθηκε μια μεγάλη ομάδα εργασίας από σχετικούς επιστήμονες όλων των σκανδιναβικών χωρών και εξέδωσε οδηγίες για την θεραπεία της κρυψορχίας στα παιδιά που αφορούσαν αυτές τις χώρες.
Σε αυτό το consensus αναφέρεται ότι η ορμονική θεραπεία δεν έχει κανένα ρόλο στην αντιμετώπιση της κρυψορχίας στην παιδική ηλικία. Οι περιπτώσεις που φαίνεται να ωφελούνται από την ορμονική θεραπεία είναι αυτές των ανελκόμενων όρχεων.
Τι είναι οι ανελκόμενοι (ανασπώμενοι) όρχεις
Στα μικρά αγόρια ειδικά μετά την ηλικία των δύο ετών οι όρχεις παρόλο που έχουν κατέβει κανονικά έχουν την τάση μερικές φορές να τραβιούνται προς τα πάνω ειδικά αν το παιδί εκτεθεί σε ένα επώδυνο ερέθισμα, ερέθισμα κρύου ή οτιδήποτε θα μπορούσε να προκαλέσει μυική αντίδραση. Δεδομένου ότι υπάρχει ένας στενόμακρος μυς που συνδέει τον όρχι με το κοιλιακό τοίχωμα που λέγεται κρεμαστήρας μυς, είναι αυτός ακριβώς υπεύθυνος με την σύσπαση του για αυτό το τράβηγμα προς τα πάνω. Το φαινόμενο αυτό λέγεται κρεμαστηριακό αντανακλαστικό.
Πολλά αγόρια έχουν ιδιαίτερα δραστήριο αυτό το αντανακλαστικό με αποτέλεσμα πολλές φορές να δημιουργείται σύγχυση αν πρόκειται για πραγματική κρυψορχία ή όχι. Οι όρχεις αυτοί καλούνται ανελκόμενοι ή ανασπώμενοι. Με βάση τα τελευταία δεδομένα αν και οι ανελκόμενοι όρχεις θεωρούνται γενικά φυσιολογικοί, φαίνεται ότι σε ένα ποσοστό παιδιών από 10 έως 30% (ανάλογα με την μελέτη) ο όρχις μπορεί να παγιδευτεί έξω από το όσχεο δημιουργώντας έτσι δευτερογενή κρυψορχία. Για το λόγο αυτό τα παιδιά με ανελκόμενους όρχεις θα πρέπει να παρακολουθούνται σε ετήσια βάση μέχρι τις αρχές της εφηβείας.
